1.Wie zijn schuld is het?   2.Hoe ontstaan schulden? 3.Geld lenen gaat te makkelijk 4.Wat is rente? 5.Kopen op afbetaling 6.Schulden komen niet vanzelf

7. Wat moet je doen als je schulden hebt? 8. Wat moet je NIET doen als je schulden hebt? 9. Schulden?     Wat moet je doen? 10. Omgaan met geld 11. Drie verhalen

1. Wie zijn schuld is het...?           

Over: schulden maken schulden aflossen 'in de schulden zitten'

Ruim één miljoen Nederlanders heeft schulden.
Dat zijn 200 duizend huishoudens of gezinnen.

Hoe komt dat?

Dat komt bijvoorbeeld
omdat mensen makkelijk
geld kunnen lenen.

Voor 'eenvoudig geld lenen'
wordt veel reclame gemaakt.
Je ziet die op de tv en in de krant.

       

Veel mensen denken daardoor dat het normaal is dat zij overal geld voor lenen.

Ze vergeten dan:

• dat alles moet worden terugbetaald
• en dat zij veel rente moeten betalen.

Wanneer heb je een schuld?

Als je van iemand geld leent
dan heb je een schuld.
Iedereen leent wel eens even iets
en geeft het daarna terug.

Je spreekt altijd af
wanneer je het geld terugbetaald.

    

2. Waardoor ontstaan schulden?

Veel mensen weten niet
waaraan zij hun geld allemaal uitgeven.

Als mensen pinnen of chippen dan merken ze eigenlijk niet dat zij geld uitgeven. En met een creditcard kun je zelfs betalen als je geen geld (meer) hebt.

Mensen hebben daarom al snel
geen overzicht meer over hun geldzaken.

Schulden ontstaan want:

• mensen geven meer geld uit dan zij hebben.

Sommige mensen geven altijd meer uit
dan ze verdienen of hebben.

Omdat mensen makkelijker
rood kunnen staan bij de bank
hebben ze sneller
een tekort op hun rekening.

Als je  'rood staat' 
dan heb je meer geld uitgegeven
dan je hebt.
Je staat in de min.

Als je 'rood staat'
is het vaak moeilijk
om het bedrag weer aan te vullen.

• veel mensen kopen spullen op afbetaling.

Als je iets op afbetaling koopt
dan leen je eigenlijk geld.
Je leent het geld om iets te kunnen kopen.
Bijvoorbeeld bij 'Wehkamp' of 'Neckerman'.
Of bij de autodealer.

Dat geld moet je in gedeeltes afbetalen.
Voor het lenen betaal je rente.
Je betaalt dus extra geld.

veel mensen lenen geld dat zij niet kunnen terugbetalen.

•  sommige mensen maken schulden met gokken.

Mensen die veel gokken gooien meer geld in de gokautomaten dan zij hebben. Zij lenen vaak geld om toch te kunnen gokken. Zo krijgen ze grote schulden.

•  mensen raken hun baan kwijt

Als je geld leent, kan dat goed gaan zolang je werk hebt. Veel mensen krijgen toch geldproblemen: als zij hun baan kwijt raken of als zij gaan scheiden

•  mensen geven meer uit door de euro

Door de euro leek alles goedkoper,
dan met de gulden.
Maar... het was duurder geworden.

Daardoor kregen veel mensen schulden.
En daar hebben veel mensen nu nog last van.

    

3. Geld lenen is makkelijk...

Overal:

• in de krant
• op tv
• op de radio
• in tijdschriften\
• in de catalogus (het boek) van een postorderbedrijf

zie en hoor je dat je makkelijk geld kunt lenen.

Kijk maar eens naar de advertentie hieronder.

Snap jij wat het allemaal betekent?

Er staat onder andere
dat je met deze 'Bosch Comfort Card':

• geld kunt lenen voor een auto,
• dat je het geld dat je hebt afgelost (terugbetaald)
  weer opnieuw mag lenen en gebruiken.

Maar... als je dat doet:

• wordt je schuld nooit minder
• betaal je heel veel rente.

 Het kost je heel veel geld.

    

4. Wat is rente?

Als je geld spaart bij de bank dan  krijg  je rente. Je leent eigenlijk je geld uit aan de bank. De bank betaalt je daarom rente.

Spaarrente is geld
dat je verdient met je spaargeld.

Als je geld leent bij de bank,
dan betaal je rente.
Je geeft de bank dus meer geld terug
dan je hebt geleend.

Zo verdient de bank geld.

Rente is geld dat de geldlener extra moet betalen. Of... Rente is geld dat de gelduitlener extra terugkrijgt.

Je betaalt rente aan de bank
of het postorderbedrijf
om tijdens een bepaalde periode (tijd)
een bepaald bedrag te kunnen gebruiken.

• Je maakt daar samen afspraken over.
• Die staan in een contract.

Je maakt ook afspraken over de rente
die je moet betalen.

Rente is geld dat banken en postorderbedrijven
verdienen met het uitlenen van geld.

Als je geld leent, betaal je altijd rente. Als je geld leent bij een bank betaal je meestal minder rente dan wanneer je je geld leent bij een postorderbedrijf of ander bedrijf. Je betaalt hier meestal meer rente.

 Voorbeeld 1

Je leent 1000 euro bij de bank voor een scooter. De rente is 8 procent. Je betaalt de bank 1000 euro + 80 euro terug. Je betaalt dus 1080 euro. 80 euro meer dan je leende.

 Voorbeeld 2

Je koopt bij een postorderbedrijf een bankstel van 1000 euro op afbetaling. Je leent dus geld van het postorderbedrijf. De rente is 13 procent. Je betaalt het postorderbedrijf 1000 euro + 130 euro terug. Je betaalt dus 1130 euro. Dat is 130 euro meer dan het bankstel kost.

Als je eerst geld spaart om iets te kopen dan ben je veel minder geld kwijt. En... als je geld spaart bij een bank dan krijg je er rente bij.

    

5. Kopen op afbetaling

Als je iets op afbetaling koopt,
betaal je iedere maand

• een deel van het geleende bedrag
• plus rente terug.

Je betaalt dus altijd extra geld voor rente.

Waarom kopen mensen op afbetaling?

Veel mensen kopen op afbetaling,
omdat ze het hele bedrag
niet in één keer kunnen betalen.

Als iemand dat doet
voor iets dat hij echt nodig heeft,
kan dat een keertje handig zijn.
Bijvoorbeeld voor een wasmachine
of voor een koelkast.

Maar veel mensen kopen juist spullen
die ze helemaal niet nodig hebben,
maar gewoon leuk vinden.

Bijvoorbeeld een beertender, een dure jas,
dure sportschoenen of een vakantiereis.

Zij moeten daar nog maandenlang
geld voor aflossen
en veel rente betalen.

Koop je de beertender hierboven op afbetaling?
Dan moet je:

• langer dan twee jaar
• 8 euro per maand betalen.

Door de rente die je betaalt,
is de korting helemaal weg.

Als je zo met je geld omgaat
kan het echt misgaan.

Schulden krijg je niet vanzelf.

    

6. Schulden krijg je niet vanzelf

Schulden krijg je niet vanzelf
en ze gaan ook niet vanzelf weg.
Je moet er dus echt iets voor doen
of beter gezegd 'iets voor laten'.

Veel mensen blijven steeds geldlenen. Ze hebben nooit genoeg. En iedere keer betalen ze weer veel rente. Ze betalen dus veel meer geld dan de spullen echt kosten. Kijk eens goed naar deze advertentie. Praat daar eens over in de klas.

Als mensen steeds geld lenen dan gaat het vaak mis.

Ze kunnen de bedragen die steeds hoger worden niet meer betalen, niet meer aflossen.

Ze hebben schulden.

Mensen met schulden
kunnen dan hun vaste lasten
ook niet meer betalen.

De vaste lasten zijn bijvoorbeeld:

• de huur,
• de energierekening (gas, water, stroom),
• het telefoonabonnement,
• de verzekeringen
   
• of ze hebben zelfs geen geld voor eten.

Dan worden de problemen echt groot.

Vaak komen er deurwaarders aan de deur.
Die komen om geld te halen voor hun klanten.
Die klanten zijn 'de schuldeisers'.

Die schuldeisers willen zo eindelijk hun geld krijgen.

Mensen met schulden hebben dan geen rustig leven meer. Ze zijn altijd bang als de telefoon of de deurbel gaat. En de brieven van de schuldeisers... Die gooien ze vaak meteen weg. Deze mensen zijn echt verkeerd bezig.

Want zo lossen zij hun problemen niet op.
De problemen worden alleen maar groter.

    

7. Wat moet je doen als je schulden hebt?

Er zijn dan twee mogelijkheden:

1. Je gaat hulp zoeken     en je gaat serieus     de schulden aflossen.

2. Je komt zo erg in de problemen     dat je spullen uit huis worden gehaald     en dat je zelf uit huis wordt gezet.

Mensen met schulden weten vaak niet meer
waar zij moeten beginnen
om van hun schulden af te komen.

Gelukkig zijn er bureaus die kunnen helpen.

Bij de gemeente kunnen mensen vragen
waar zij hulp kunnen krijgen.
Bijvoorbeeld bij de stadsbank.

De stadsbank gaat samen met de mensen kijken hoe ze de schuld kunnen aflossen. Als het nodig is maken zij afspraken met de bedrijven die nog geld krijgen.

Vaak duurt het jaren,
voordat de mensen hun schulden hebben betaald.
Ze moeten al jaren héél zuinig leven.

Maar mensen met schulden moeten oppassen! Want er zijn ook verkeerde bureaus. Die maken misbruik van mensen met schulden. Omdat de mensen zo wanhopig zijn, geloven ze vaak veel te snel dat iemand hun wil helpen. Zo worden ze makkelijk van gemene 'geldschieters'.

    

8. Wat moet je niet doen
    als je veel schulden hebt?

Mensen met schulden worden wanhopig.
Ze raken in paniek
en gaan opnieuw geldlenen.

Ze lenen bij familie en vrienden
of zij lenen geld tegen een hoge rente.
Daardoor moeten zij weer veel meer terugbetalen
dan zij hebben geleend!!!

Als ze de schulden niet meer kunnen afbetalen,
dan worden ze failliet verklaard.
'Ze gaan 'over de kop'' wordt dan gezegd.

Wat is failliet gaan? Als mensen veel schulden hebben die ze niet meer kunnen aflossen, dan worden ze failliet verklaard. Dat gebeurt door de rechtbank.

De rechtbank wijst iemand aan die hun geldzaken gaat regelen. Dit is de curator . De mensen krijgen zelf geen geld meer. Het loon of de uitkering gaat naar de curator. De curator beheert nu de geldzaken.

De curator bepaalt hoeveel geld iemand krijgt om van te leven. De rest van het geld gaat naar de schuldeisers. Dat zijn de mensen die nog geld krijgen.

Ook de spullen die mensen hebben
en die geld waard zijn,
worden verkocht;

• de dure tv,
• de auto,
• de computer,
• het nieuwe bankstel,
• de beertender.

De opbrengst van deze spullen
gaat ook naar de schuldeisers.

Maar... zolang mensen niet goed met geld omgaan,
blijven ze schulden maken.

Zulke mensen moeten dus leren
om zuinig te leven.

Dat is voor veel mensen moeilijk.
Ze kunnen bijna niet stoppen
met het kopen van nieuwe dingen.

Mensen moeten leren keuzes te maken! Ze kunnen niet blijven kopen, want ...  op = op  !!!

    

9. Schulden? Wat moet je doen?

Begin met op te schrijven: waar je geld hebt geleend van wie je geld hebt geleend hoeveel geld je hebt geleend

Begin met op te schrijven: wanneer de schuld betaald had moeten worden de naam van het bedrijf en het telefoonnummer de naam van het incassobureau
Wat doet een incassobureau? Een incassobureau wordt ingehuurd door bedrijven of instellingen, zoals: de gemeente, de belastingen, het energiebedrijf, een postorderbedrijf. Want zij hebben klanten die de rekening niet betalen. Een incassobureau moet ervoor zorgen dat mensen die rekeningen wel betalen.

Zorg dat je alle gegevens, rekeningen en papieren bij elkaar hebt.   Ga naar iemand die kan helpen.   Bel samen iedereen op die geld krijgt en vraag hun om samen af te spreken:   of je uitstel van betaling kunt krijgen, dus dat je pas later hoeft te betalen   of het bedrag van de schuld in gedeeltes, in kleine bedragen, kan worden terugbetaald.

Als je alles goed hebt geregeld krijg je weer een beetje rust. Je kunt je weer ontspannen.

Maar om echt van schulden af te komen
dat kost nog heel veel tijd en moeite.

 Wil je meer weten?

Bij het Nibud vind je meer informatie: www.nibud.nl

    

10. Omgaan met geld

Goed omgaan met geld is niet makkelijk.
Toch heb je altijd en overal met geld te maken.

Of je nog thuis woont bij je ouders
of op jezelf woont.

Het maakt niet uit
of je veel geld hebt of weinig geld.

Je moet uitkomen
met wat je hebt.

Toch weet je soms gewoon niet meer waaraan je het geld hebt uitgegeven. Dan zeggen mensen wel eens: 'Het lijkt wel of het geld het raam uitvliegt.'

Geldtypes

Wat voor 'geldtype' ben jij?

• Ben je zuinig?
• Geef je veel geld uit?
• Spaar je iedere week of iedere maand een bedrag?
• Bedenk je van tevoren waaraan je het geld uitgeeft?
• Koop je altijd blijvende dingen (kleding, tv, cd's)?

Geef je veel geld uit aan stappen en uitgaan?   Ga je naar de speelhal om te gokken?

Hoe voorkom je dat je schulden krijgt?

Je moet altijd goed opletten
dat je niet meer uitgeeft dan je hebt.

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

Als je geld bijna op is, moet je geen gekke dingen meer doen. Je kunt beter wachten: tot je weer geld erbij krijgt, tot je zakgeld krijgt of tot je loon binnen is.

Dan moet die mooie blouse
of dat computerspel
maar even wachten...

Plannen en vooruitdenken

Soms is het handig
om een plan te maken,
om je uitgaven te plannen.

Op die manier kun je ervoor zorgen
dat je niet rood komt te staan.

Want ... 'rood staan' kost geld,
'rood staan' kost rente.
En dat is jammer van je geld.

Er zijn manieren om te leren
hoe je je uitgaven kunt plannen.

SPONDI heeft bijvoorbeeld een paar handige methodes om 'omgaan met geld' te leren. Misschien iets om in de klas mee te oefenen?

11. Verhalen

Om samen te lezen en te bespreken.

	Verhaal 1 De schulden van Jeroen en Mieke
	Verhaal 2 De rijlessen van Hakim
	Verhaal 3 Mark leent geld