1.  Lente 2011 2.  20 maart 3.  Zo draait de aarde 4.  Temperatuur

5.  Maart 6.  Gas en stroom 7.  Natuurkalender

1. Lente

Op 20 maart begint de lente.

Volgens de sterrenkunde begint de lente op 20 maart. Maar in het echt klopt die datum lang niet altijd.

De lente van 2007 begon op 21 maart.

Vanaf 2008 is het anders.
Want de komende tientallen jaren
begint de lente op 20 maart.

Waarom?
Dat lees je zo.

Er zijn 3 soorten lentes.
Ze hebben moeilijke namen:

1. de meteorologische lente
   Deze begint op 1 maart.
   Deze datum wordt gebruikt
   door de weermannen en weervrouwen
   zoals Erwin Krol, Piet Paulusma
   en Helga van Leur.
    
2. de astronomische lente
   Deze begint op 20 maart.
   Deze datum wordt gebruikt in de sterrenkunde.
    
3. de biologische lente
   Die begint als de planten gaan groeien en bloeien.

Maar voor het gemak zeggen we:
 de lente begint op 20 maart.

De zon staat op 20 maart
precies boven de evenaar.

Op de foto gaat de groene lijn
over de evenaar.
De pijl wijst richting de zon.

Foto: Eumetsat

   

2.  De lente begint niet altijd op 20 maart.

In 2007 begon de lente nog op 21 maart.

Vanaf 2008 begint de lente,
volgens de sterrenkunde,
steeds op 20 maart.

Vanaf 2044, dus over 38 jaar,
schuift het begin van de lente
door naar 19 maart.

-Hoe oud ben jij in 2044?

Op de eerste dag van de lente
en op de eerste dag van de herfst
duren de dag en de nacht even lang.
Dat is overal op de wereld zo.

Dat heeft te maken
met de aarde en de zon.
Met: hoe de aarde ten opzichte van de zon staat.

   

3.  Zo draait de aarde.

Klik hieronder op het plaatje.

Op de site 'Zo draait de aarde'
kun je zien hoe de aarde
om de zon draait.

En je ziet ook dat de maan
om de aarde draait.

De tekst hieronder staat ook op 'Zo draait de aarde'.

'In de ruimte zweeft de aarde.
De aarde draait om zijn eigen as.
Iedere dag één keer helemaal.

Hierdoor krijgen we overdag licht
en is het 's nachts donker.

Het is niet overal op dezelfde tijd licht.
Als het bij ons licht is,
dan is het aan de andere kant van de aarde donker.
De zon kan namelijk niet de hele aarde
in één keer beschijnen met licht.'

 Dat zie je op deze foto's van Eumetsat.

Je kunt op de foto's ook zien
dat de aarde niet steeds rechtop draait.

De aarde draait om de zon.
Het rondje om de zon duurt één jaar.
De aarde draait niet rechtop.
hij staat een beetje scheef.

Als het noordelijk halfrond dichter bij de zon is,
dan is het daar zomer en warmer.

Het zuidelijk halfrond staat dan verder van de zon.
Daar is het dan winter en kouder.

         noordelijk halfrond

     

         zuidelijk halfrond

 Je kunt het op school eens uitproberen.

Zorg voor:

• een schemerlamp zonder kap
• en een bal of ballon.

     

Op de bal of ballon schrijf je
'Noordpool' en 'Zuidpool'.

De Noordpool hoort aan de bovenkant.

Dan zet je een kruisje
waar Nederland ongeveer ligt.

Houd de bal de hele tijd op dezelfde manier vast.
De Noordpool iets schuin omhoog.

Maak met de bal of ballon
langzaam een rondje
om de peer van de schemerlamp.

Je ziet nu waar het licht schijnt.

De ene keer is de Noordpool dichter bij de zon. De andere keer is de Zuidpool dichter bij de zon.

Je kunt natuurlijk ook een globe gebruiken.

In de lente en de zomer
schijnt de zon
op het noordelijk halfrond
dus langer.
Daardoor wordt het warmer.

In de herfst en de winter
schijnt de zon korter.
Daardoor wordt het kouder.

   

4. Temperatuur

Je zou kunnen denken: als de zon vanaf 21 december iedere dag iets langer schijnt, dan wordt het iedere dag een beetje warmer.

En dan zou 21 juni de warmste dag zijn.

Waarom 21 juni?
Omdat op 21 juni de zon het langst schijnt.

21 juni is op het noordelijk halfrond
de langste dag van het jaar,
dus ook voor Nederland.

Maar de hoogte van de temperatuur
heeft niet alleen met de zon te maken.

Wat is allemaal van invloed op de temperatuur?

Hoe warm het wordt,
heeft ook te maken met
de ligging van een land.

1. Ligt het land...

• dichtbij de zee of bij een heel groot meer?
  Water wordt in de lente niet snel warmer
  en houdt daardoor de lucht boven land koel.

 

• in de bergen?
  hoe hoger je komt, hoe kouder het wordt.

     

• verder in het binnenland?
  Daar is minder invloed van de koude zee
  en wordt het sneller warmer.

 

   2. de ligging van een plaats

• soms ligt een plaats erg beschut in een dal
  en is het daar warmer.
   
• ligt een plaats voor de bergen
  dan kan het daar meer regenen.
   
• ligt een plaats in een woestijn,
  dan is het 's nachts erg koud.

   3. het weer, de bewolking en de wind

     

 Temperatuurverschillen in Nederland

Door de koude Noordzee en het IJsselmeer wordt het aan de kust en langs het meer niet zo snel warm. Op Terschelling, in de Waddenzee, begint de lente zelfs een paar dagen later.

In Limburg, Gelderland, Overijssel en Drenthe
hebben ze minder last van de koude zee.
Daar begint de lente gewoon wat eerder.

Ook in een stad is het eerder warm. Daar begint de lente ook eerder. Kun je zelf bedenken hoe dat komt?

De verschillen tussen gebieden
in Nederland zijn groot.

Dan zijn de verschillen in Europa
en op het hele noordelijk halfrond
nog groter.

Daarom hebben de mensen afgesproken
dat de lente op het noordelijk halfrond
op 20 maart begint.

Steeds vroeger...

Toch schuift de biologische lente
ieder jaar een beetje naar voren.

In 2011 begint de lente daardoor
zelfs 17 dagen eerder.

   

5. Maart

Maart is de lentemaand, maar het kan dan nog erg guur zijn. Het begin van de biologische lente, de lente van de groei en bloei van bloemen en planten, hangt af van het weer.

Als het steeds koud is
komen verschillende planten later in bloei.

Dat lees je ook in dit krantenbericht
van 2 maart 2009:

Bloemen die in maart
-en in 2011 al in februari-
bloeien zijn bijvoorbeeld:

  

• de krokusjes
• de sneeuwklokjes

In 2008 was het steeds te warm.
Daardoor begon de biologische lente eerder.

In 2009 was het lang koud.
Het was een echte winter.
Daardoor begon alles in de natuur
later te groeien en te bloeien.

Ook in 2010 was de winter lang en koud.
En... er lag in februari 2010 veel sneeuw.

Wat gaat de lente in 2011 doen?
Dat is nog even afwachten...

Maar zo gauw het in de lente warmer wordt, barsten alle knoppen open. Dan wordt het buiten prachtig!

Door een strenge nachtvorst
of door veel regen
kan de bloesem zo verdwijnen.

Koude lucht

Als het voorjaar koud is, dan blijft de verwarming langer aan. Dan zal de gasrekening voor veel gezinnen hoog zijn.

Foto van West-Europa gemaakt met Google Earth.

Als het lang koud is,
komt dat vaak door
een noordwesten wind.
Die brengt koude lucht vanuit Rusland,
Siberië en Noord Europa.

In die gebieden ligt altijd veel sneeuw.
Daardoor blijft de lucht er koud.

De wind uit het zuidwesten is nooit zo koud.
Die komt over de Noordzee.
Het zeewater bevriest niet.
De temperatuur blijft boven nul.
Daardoor koelt de lucht erboven
niet zo erg af.

Wil je meer weten over het weer,
over de lente en de site van het KNMI?
Op Praktijkzaken vind je
een handig opdrachtblad bij Knmi.nl.

   

6. Gas en stroom

De winter van 2010-2011 was koud.
Er was veel sneeuw.
De verwarming moest hoog.
Dat kost veel geld.
 

Energie (brandstof) is duur. In deze tabel van het Nibud zie je hoeveel gas een gezin verbruikt.

Gasverbruik naar type woning (2011)
 

type woning	gemiddeld verbruik per jaar	kosten per maand bij cv
vrijstaande woning	2.427 m3	127 euro
2 onder 1 kap	1.858 m3	101 euro
hoekwoning	1.731 m3	95 euro
tussenwoning	1.442 m3	82 euro
flat	1.045 m3	64 euro

m3 betekent kubieke meter. Een kubieke meter is een kubus die aan alle kanten 1 meter is.

In welk type huis woon jij?

Hoeveel betalen jullie iedere maand
voor de verwarming?

Misschien kun je samen in de klas bekijken
hoe je kunt besparen op energiekosten.

Klik daarvoor op dit plaatje:

Verbruik stijgt

Dat mensen steeds meer
energie zijn gaan verbruiken
zie je op dit plaatje.

Sinds 1973 stijgt het verbruik
van aardgas en elektriciteit
heel sterk.

Alleen het verbruik van olie (de groene lijn)
is lager geworden.
 

Een koude winter kost veel geld. -Vraag thuis eens hoeveel jullie betalen.

   

7. Seizoenen

Wetenschappers meten al jarenlang
de lengte van de seizoenen.

Hoe vroeg de lente begint en hoe lang de herfst duurt. Dat kunnen ze zien aan bijvoorbeeld: de bloei van verschillende planten en struiken in de lente het verkleuren van het blad in de herfst.

Er is volgens de wetenschappers
sprake van een trend:
een bepaalde ontwikkeling.

Arnold van Vliet is de maker van
www.natuurkalender.nl.
Hij verzamelt gegevens over de natuur.
Die plaatst hij op zijn site.
Bijvoorbeeld deze tabellen.

In 2010	In 2011

Kijk in de rijtjes bij:

• sneeuwklokje
• vink
• zanglijster.

Vergelijk de  datum .
Wat valt op?

Aan De Natuurkalender
werken veel natuurorganisaties samen.
Zij kijken goed wat er
met de natuur in Nederland gebeurt.

Zij zien dat het klimaat in Nederland
echt verandert.

Wil je meer weten over de natuur in Nederland?
Kijk dan eens op www.natuurkalender.nl.